سیستان و بلوچستان روی کمربند بیابانی جهان

دسته: سیستان و بلوچستان
بدون دیدگاه
چهارشنبه - ۳۰ تیر ۱۳۹۵

سیستان و بلوچستان با حدود 180 هزار و 726 کیلومتر مربع بیش از ۱۱ درصد وسعت کشور را به خود اختصاص داده است. بیش از 6/5 میلیون هکتار، معادل ۳۰ درصد کل اراضی این استان پهناور را بیابان ها تشکیل می دهد

حاکم شدن اقلیم خشک در استان موجب شکنندگی و آسیب پذیری شدید طبیعت شده است و با بی توجهی و دخالت های انسانی، بسیاری از اراضی در معرض بیابانی شدن قرار گرفته اند. از طرفی افزایش جمعیت روستایی و عشایری و وابستگی معیشت آن ها به بهره برداری از اراضی کشاورزی باعث شده است روز به روز پدیده های بیابانی افزایش یابد. ریزگردها، بارش کم، نوسانات شدید دما، دمای بالا و تبخیر زیاد، پوشش گیاهی بسیار فقیر و پراکنده از ویژگی های بیابان است. بیابان زایی بعد از تغییر اقلیم و کمبود آب شیرین، سومین چالش مهم جامعه جهانی محسوب می شود. سیستان و بلوچستان با حدود ۱۸۰ هزار و ۷۲۶ کیلومتر مربع بیش از ۱۱ درصد وسعت کشور را به خود اختصاص داده است. بیش از ۶/۵ میلیون هکتار، معادل ۳۰ درصد کل اراضی این استان پهناور را بیابان ها تشکیل می دهد. تاکنون فعالیت های زیادی در زمینه بیابان زدایی در سیستان و بلوچستان انجام شده است اما اقلیم خشک و عواملی مانند تبخیر زیاد، وزش باد و فقر پوشش گیاهی در این خطه از کشور و مشکلاتی مانند نبود اعتبارات کافی باعث شده است فعالیت های بیابان زدایی نمود قابل توجهی نداشته باشد و بیابان زایی رشد قابل توجهی نسبت به بیابان زدایی پیدا کند.

مهار ۴ هزار هکتار بیابان
مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری با بیان اینکه ۲۸ کانون بحران در استان وجود دارد، می گوید: با توجه به طرح ها و برنامه های مربوط به بیابان زدایی که از سال ۸۴ تاکنون در سیستان و بلوچستان تهیه شده و در حال اجراست، سالانه حدود ۴ هزار هکتار از مناطق بیابانی و کانون های بحرانی تولید بیابان، مهار و بیابان زدایی می شود. «عبدالباسط پاکزاد» می افزاید: این استان حدود ۱۸/۷ میلیون هکتار وسعت دارد که از این میزان حدود ۵/۶ میلیون آن را مناطق بیابانی و کانون های بحرانی تشکیل می دهد. وی اظهار می کند: کارکنان منابع طبیعی و آبخیزداری استان برای ارتقای دانش و توانمند سازی مردم در زمینه های علمی مربوط به این مقوله مهم، اقدامات خوبی انجام داده اند تا از این طریق مردم به اهمیت موضوع پی ببرند و بتوانند با شیوه های مختلف مانند تشکیل انجمن های مرم نهاد در این زمینه مشارکت داشته باشند. اگر این موضوع در سطح وسیع تحقق پیدا کند، به طور قطع نتایج چشمگیری در رابطه با بیابان زدایی در این استان و مناطق بیابانی آن حاصل می شود.

عوامل گسترش بیابان
وی ادامه می دهد: مطالعات و تحقیقات درباره بیابان حاکی از آن است که عوامل بسیار زیادی باعث تولید و گسترش بیابان ها در کشور ما می شود، اما عواملی حائز اهمیت در این استان، شامل ۳ عامل تغییر اقلیم، وجود معیشت ناپایدار و فعالیت های عمرانی و توسعه ای است. در بخش تعییر اقلیم می توان گفت که دخالت انسان و فعالیت های توسعه ای بر آن تاثیر گذار است، همچنین وجود معیشت ناپایدار جوامع محلی و در نهایت فعالیت های عمرانی و توسعه ای که گاه باعث تخریب منابع طبیعی می شود، از عوامل تأثیرگذار در گسترش بیابان است. به گفته وی علاوه بر این، موارد دیگری نیز وجود دارد که به نسبت، کم اهمیت تر و کم تاثیر تر است، اما عمده تاثیر این عوامل سه گانه ایجاد و گسترش بیابان ها و نقاط بحرانی در استان است. سیستان و بلوچستان حدود ۷/۱۸ میلیون هکتار وسعت دارد که از این میزان حدود ۶/۵ میلیون آن را مناطق بیابانی و کانون های بحرانی تشکیل می دهد، از آن جا که این استان روی کمربند بیابانی جهان قرار دارد، وجود بیابان در این منطقه و مناطق مشابه آن در تمام دنیا، امری بدیهی است اما موضوعی که باید به آن توجه کرد، این است که وجود بیابان ها و تبعات آن می تواند زندگی موجودات زنده و انسان را مختل کند و افزایش آن، می تواند باعث از بین رفتن بسیاری از منابع با ارزش طبیعت و گیاهان شود.

بادهای موسمی
این مسئول با بیان اینکه بحث اصلی ایجاد بیابان، شرایط و عوامل اقلیمی است که در این استان به گونه ای نمود یافته که سطح بیابان های آن به نسبت دیگر استان ها بسیار افزایش یافته است، تصریح می کند: علاوه بر قرار داشتن این استان در کمربند بیابانی جهان و خشکی آن، کمبود منابع آبی نیز این موضوع را تشدید و بخش زیادی از مزارع و پوشش های گیاهی این استان را نابود کرده است، اما با وجود این خشکی، انواع پوشش گیاهی در این استان مشاهده می شود و باید گفت که هم اکنون حدود ۶ درصد مساحت استان را جنگل، ۵۶ درصد را مراتع و ۳۰ درصد دیگر، به غیر از مناطق مسکونی را بیابان ها تشکیل می دهد. وی می گوید: یکی دیگر از مشکلات بسیار مهم در بحث بیابان زایی در سیستان و بلوچستان وجود بادهای موسمی و نسبتا شدید و فرساینده ای است که جریان های هوایی گرم و خشک را گاه به سمت این استان هدایت می کند و در این زمینه بسیار دخیل است.

۲۸ کانون بحران
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری با بیان اینکه ۲۸ کانون بحرانی بیابان زا و تولید ریزگرد در استان وجود دارد ادامه می دهد: ۲ کانون در منطقه سیستان و ۲۵ کانون دیگر در مناطق مختلف شهری و غیر شهری بلوچستان است، از طرفی تاکنون مطالعاتی مبتنی بر تعیین آماری در خصوص میزان گسترش بیابان های استان در هر سال صورت نگرفته است و میزان دقیقی از آن در دست نیست. وی اظهار می کند: با توجه به اهمیت موضوع، برنامه ها و طرح های بسیار مختلف و متفاوتی برای بیابان زدایی و مهار نواحی بحرانی تهیه شده و در حال اجراست که باعث می شود سالانه حدود ۴ هزار هکتار از اراضی بیابانی و بحرانی این استان، از حالت بیابانی خارج شود. وی با بیان این که مساحت کل نقاط بحرانی بیابان زا و تولید کننده ریزگرد استان حدود ۲۵۲ هزار هکتار است، بیان می کند: ۵۰ درصد از ساختار تشکیلاتی و سازمانی این اداره کل خالی است و این موضوع تاثیر بسیار زیادی در اجرای طرح های بیابان زدایی گذاشته است، از طرفی نبود منابع آبی کافی در نزدیکی مناطق بحرانی، مزید بر علت شده و باعث این میزان ناحیه بحرانی بیابان زا شده است. همچنین میزان متوسط بارش این استان در ۶ ماه دوم سال ۹۴ حدود ۴۸ درصد کاهش را نشان می داد که این موضوع نشان دهنده وخامت وضعیت موجود است.

کاهش ۴۰ درصدی منابع مالی
به گفته پاکزاد امسال میانگین دما در تمامی شهرستان های استان بیش از حد مورد انتظار بوده است و این موضوع تاثیر بسیار زیادی در گسترش بیابان ها و کاهش سطح پوشش گیاهی استان دارد، از طرفی خسارت بسیار زیادی به بخش کشاورزی و دام پروری نیز وارد می شود. وی اضافه می کند: در سال گذشته ۴۰ درصد از منابع مالی در بحث اعتبارات طرح های بیابان زدایی، کاهش یافت که تاثیر بسیار زیادی در برنامه ریزی های مربوطه گذاشت. با این وجود برنامه های ویژه ای اعم از تهیه سند ۶ ساله با اعتباری بیش از یک هزار و ۵۵۰ میلیارد ریال، تهیه برش کانون اولویت دار و برنامه ریزی برای اجرای پروژه های بیابان زدایی از محل اعتبارات نفتی با اعتبار ۴۰۰ میلیارد ریال طی برنامه ای ۴ ساله در دست اجرا داریم که انتظار می رود این موضوع طی زمان بندی مربوطه انجام شود. وی با بیان اینکه برای ۴/۶ میلیون هکتار از اراضی بیابانی استان طرح مطالعاتی وجود دارد، می گوید: از این مقدار ۱/۲میلیون هکتار مربوط به کانون ها بحران است. تاکنون برای ۲/۵ میلیون هکتار از اراضی بیابانی اقداماتی مانند بذرکاری، مدیریت روان آب و نهال کاری انجام شده است که در سال گذشته در مساحت ۲۶/۲۱۸ هکتار میلیون با حدود ۶ میلیارد تومان اعتبار نهال کاری انجام شده است که تنها ۶۰ درصد آن تخصیص یافته است.  همچنین بادشکن غیر زنده به مساحت هزار و ۴۰۷ کیلومتر ایجاد و ۴۰۴هکتار بذرپاشی انجام شده است، احداث هلالب و بند سار به حجم ۳ میلیون و ۷۱ هزار و ۵۶۹ مترمکعب نیز از دیگر اقدامات انجام شده در این رابطه است.


نوشته شده توسط:امید بلوچستانی - 134 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: ۳۹۵
برچسب ها: